Bardzo wysokie temperatury, brak porywistych wiatrów oraz ciepłe morze - takie warunki oferuje nam klimat. Do tego należy wspomnieć o rozwiniętej bazie hotelowej, pięknych prywatnych plażach, cudownej roślinności. Wszystko na krecie można określać epitetem - cudowny, i wcale nie będzie to przesadą. Kreta to spora wyspa, której głównej gałęzią gospodarki jest właśnie turystyka.

O tej greckiej wyspie można mówić w samych superlatywach. Czyste plaże i zadbane rośliny sprawiają wrażenie jakby codziennie to pielęgnowano. Podobnie jest z morzem, które swoimi jasnoniebieskimi barwami tworzy specyficzny klimat.

O Krecie można powiedzieć, że jest to jedno z najpiękniejszych, najciekawszych miejsc do spędzenia wakacji. Od dawna wiadomo, że to właśnie wyspy mają największe szanse powodzenia u turystów. Nie inaczej jest w przypadku Krety, która odwiedzana jest przez rzeszę turystów z całego świata, również z Polski.

Ruiny wielkiego pałacu, bowiem liczącego sobie ponad 17 tysięcy metrów kwadratowych zostały odkryte na przełomie wieku XIV i XX. Dokładnie prace trwały od 1899 do 1905 roku. Jest to niesamowita gratka dla turystów, bowiem ta budowla ma 600 letnią historię. Jej odrestaurowanie sprawiło, że nadal wygląda bardzo elegancko.

Pałac ten przedstawiany był często w mitologii. W końcu to głównie z Kretą związany był Minotaur, Ariadna czy Dedal. Nic więc dziwnego, że Pałac w Knossos jest tak popularny także w mitach. Można spytać retorycznie: a czemu miałby nie być? W końcu takich budowli w Grecji nie ma aż tak wiele. 600 letni Pałac w takim stanie to coś niezwykłego, dlatego też warto odwiedzić to miejsce.

Powinniśmy pamiętać o zakupie jakiegoś informatora na temat tego miejsca. To da nam informacje na temat malowideł ściennych znajdujących się w pałacu, megaronie czy też dziedzińcu. Nie chcielibyśmy przecież ominąć tak ważnych miejsc.

Kolejną wartą uwagi miejscowością jest Sitia (70km od Agios Nikolaos). Wciąż trafia tutaj niewielu turystów, dzięki czemu możemy wciąż odnaleźć prawdziwy nastrój kreteńskiego miasteczka. Możemy zwiedzić tutaj wenecką twierdzę oraz muzeum archeologiczne  (wtorek-niedziela 9:00-15:00) oraz muzeum folkloru. Nie warto jednak odwiedzać plaży w Siti.

W przeciwieństwie od Via, 9 km od Siti. Miasto to słynie z niesamowitej plaży oraz tysięcy palm. Niestety jest tutaj bardzo tłocznie, o wiele ciszej jest w Itanos, kilka kilometrów na północ. Może jest tam tak cicho, ponieważ nie ma tam palm.

Kierując się na południe trafimy do Paleokastro, gdzie odkryto największe miasto z okresu minojskiego. Większa część tego miasta jest wciąż niezbadana. Również tutaj znajdziemy wspaniałe plaże, tak jak i w niedalekich Ano Zakros oraz Kato Zakros. Z Ano Zakros do Kato Zakros warto wybrać się przez Wąwóz Zmarłych. Minojczycy chowali w tutejszych jaskiniach swoich zmarłych.

Wracając na zachód warto zahaczyć o Ieraptre, największe miasto na południowym wybrzeżu. Ierapetra nie należy do szczególnie pięknych, także plaża nie zaskakuje nas zbytnio. Znajduje się tutaj niewielka wenecka forteca oraz muzeum archeologiczne. Natomiast 15km dalej, na zachód, leży wspaniały kurort Mirtos. Pokonując kolejne 9km dojedziemy do następnego kurortu, Makrigialos. W tym drugim mieście znajduje się szczególnie ładna plaża.

Znudzeni leżeniem na plaży możemy wybrać się do pobliskiego klasztoru Kapsas. Jest on bardzo malowniczo zbudowany na skałach wąwozu. Odnajdziemy tutaj czaszkę XIX-wiecznego uzdrowiciela, Gerondojannisa.

Dosłownie o krok stąd do Kato Zakros. Lecz żeby się tam dostać musimy wrócić do Maskrigialos i pojechać przez Sitię. Również niedaleko stąd od Agios Nikolaos, która była początkiem naszej podróży. Nie warto jednak jej kończyć, tylko wybrać się w podróż po wspaniałych kurortach na południu wyspy.

Po odwiedzeniu Riwiery Kreteńskiej dojedziemy do płaskowyżu Lasithi (57km od Iraklionu). Jest to bardzo ważny rejon rolniczy, swego czasu nazywany spichlerzem Imperium Rzymskiego. Głównie uprawiane są tutaj ziemniaki oraz zboże. Uprawy nawadniane są przez charakterystyczne pompy wietrzne, na płaskowyżu jest ich tysiące, lecz tylko część z nich wciąż pełni swoją rolę. Na płaskowyżu Lasithi warto odwiedzić jaskinię Dikte, w której miał przyjść na świat Zeus. Niedaleko stąd również do jaskini Trapeza, która miała być mitycznym domem Kronosa oraz Rei, rodziców Zeusa. Natomiast w Agios Georgios funkcjonuje Muzeum Folkloru Kreteńskiego.

Niedaleko z płaskowyżu Lasithi znajduje się najlepszy kurort na całej Krecie, czyli Agios Nikolaos (69km od Iraklionu). Miasto znajduje się nad wspaniałą zatoką Mirabello u stóp równie pięknych gór. Znajdują się tutaj najdroższe kurorty oraz hotele. Jedyną wadą Agios Nikolaos jest to, że nie ma tutaj przyzwoitej plaży. W mieście tym nie brakuje również zabytków. Na szczególną uwagę zasługuje bizantyjska cerkiew, warto również wstąpić do muzeum archeologicznego oraz muzeum folkloru. Jeśli znudzi nam się pobyt w kurorcie to możemy popłynąć statkiem na wyspę Sinalonga. Znajdują się tutaj ruiny weneckiej twierdzy.

Niecałe 11km od Agios Nikolaos znajdziemy „największą wieś na Krecie”, czyli Kritse. Możemy znaleźć tutaj dwie wspaniałe cerkwie, Agios Georgios oraz Panagia Kera. W tej drugiej znajdują się największe i najcenniejsze bizantyjskie malowidła na wyspie. Wstęp do cerkwi jest płatny i tylko od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00-15:00, w niedzielę od 9:00 do 14:00.
Warto także zajrzeć do ruin miasta Lato, które znajdują się za Kritsą. Znajduje się tutaj wspaniały widok na płaskowyż Lasithi oraz zatokę Mirabello.

Z Kasteli-Kissamos skierujmy się 44km na południe do Vathy, tutaj warte zwiedzenia są bizantyjskie cerkwie z niesamowitymi malowidłami na ścianach. Szczególnie warty uwagi jest klasztor Chrysoskalitissa, jego nazwa oznacza „Złote Schody” i odnosi się do schodów, które prowadzą do tej świątyni. Jeden z nich wykonany jest z szczerego złota, ale rozpoznać go potrafi tylko ktoś kto nigdy nie zgrzeszył. Po zwiedzaniu klasztoru warto się przejść do pobliskiej plaży Elafonissi, jest to najpiękniejsze kąpielisko na całej wyspie. Jak łatwo się domyślić, jest tutaj bardzo tłoczno, luźniej robi się wieczorem.

76km od Chanii leży Paleochora, kolejny kreteński kurort z wspaniałymi plażami oraz ruinami zamku. Można stąd dostać się statkiem na najdalej wysuniętą część Europy, na wyspę Gavdos. 75km od Chani znajduje się wieś Chora Sfakion, gdzie żyją Sfakijczycy.
Będąc w okolicach Chanii warto wybrać się do słynnego wąwozu Samaria. Jest to jeden z najdłuższych wąwozów w Europie, ma 18km. Samaria rozpoczyna się na równinie Omalos, w Ksiloskalo (45km od Chanii).

Pierwszy etap to strome schody oraz ośmiokilometrowy szlak do opuszczonej wioski Samaria. Warto odwiedzić tutaj XIV-wieczną cerkiew. Znajdują się tutaj wspaniałe freski. Za wioską Samaria szlak robi się o wiele trudniejszy, kilka razy przecina strumienie. Następnie zwęża się osiągając wysokość nawet 600 metrów. W najwęższym miejscu, tuż za cerkwią Afendis Christos, tworzy szerokość 3,5 metra. Są to Portes, czyli Wrota. W wąwozie Samaria możemy podziwiać wspaniałą przyrodę, cała Samaria i okolice to w końcu park narodowy.

Po długiej podróży docieramy nareszcie do końca, do wsi Agia Roumeli. Niestety jest to stara i opuszczona osada, więc musimy podejść jeszcze 3km do innej miejscowości nad samym morzem. Tam będą na nas czekać promy, którymi będziemy mogli popłynąć na wschód do Chora Sfakion lub na zachód do Paleochory. Na przejście wąwozu należy przeznaczyć co najmniej 6 godzin. Samaria jest otwarta dla turystów od 1 maja do 31 października, wstęp jest płatny.

Na Krecie stykają się ze sobą trzy klimaty: afrykański, śródziemnomorski oraz kontynentalny. Mieszanka ta jest określana najzdrowszym klimatem w Europie.  Jest tutaj też najdłuższe lato w całej Grecji. Czyni to z Krety idealne miejsce na wakacje. Jeśli chcemy uniknąć tłumów, to warto przyjechać tutaj wiosną.

Kreta jest nie tylko miejscem, w którym możemy sobie poleżeć bezczynnie na plaży. Jest tutaj bardzo wiele rzeczy do zwiedzenia. Przede wszystkim miasta: Chania, Rethimnon, Sitia, Agios Nicolaos oraz słynne Knossos. Praktycznie wszędzie możemy trafić na pozostałości kultury minojskiej, wykopaliska i tak dalej.

Nie zabraknie nam również tutaj innych rozrywek. Cały rok odbywają się na Krecie różne festiwale oraz święta. Najsłynniejsze z nich to Festiwal Wina w Rethymnonie, Festiwal Iraklioński, a także Festiwal Rodzynek w Siti i Festiwal Kasztanów w Elos. Nie brakuje tutaj także dyskotek, jest ich bardzo wiele w każdym kurorcie, nawet w tych najmniejszych. Co roku na Kretę zjeżdżają miłośnicy muzyki techno na Kreta Arena, czyli festiwal muzyki techno.

Wybierając się tutaj na wakacje mamy też możliwość uprawiania bardzo licznych sportów. Jak łatwo się domyślić, są to głównie sporty wodne. Praktycznie w każdym kurorcie możemy wypożyczyć deskę windsurfingową. Bardzo powszechne są też przejażdżki na skuterach wodnych, nartach wodnych, a także na spadochronie. Ulubionym miejscem dzieci jest park wodny Aqua Splash, około 10km od Hersonissos. Najlepsze plaże znajdują się w okolicach Hersonissos, Chanii oraz Kissamos.

Jeśli nie preferujemy uprawiania sportów wodnych to nie stoi nam nic na przeszkodzie by oddać się pieszym wędrówkom po wyspie. Wręcz idealny do tego jest jeden z najdłuższych wąwozów w Europie, czyli słynna Samaria.

Kreta jest także rajem dla osób uwielbiających zakupy. Bardzo łatwo można nabyć tutaj wspaniały wyroby miejscowego rzemiosła, którego tradycje sięgają nawet czasów minojskich. Są tutaj całe wioski, które specjalizują się w danych wyrobach. Jak na przykład Margites, której mieszkańcy tworzą wspaniałe garnki. Natomiast w Angonii lub Kritsie będziemy mogli zakupić ręcznie robione plecaki, ręczniki i tym podobne.

Będąc na Krecie trzeba skosztować miejscowej kuchni. Nie brakuje tutaj małych restauracji, znajdujących się w wąskich uliczkach i serwujących prawdziwe, tradycyjne kreteńskie dania, co najważniejsze po bardzo przystępnych cenach. Miejscowa kuchnia jest podobnie jak klimat, najzdrowsza w całej Europie. Potwierdzają to liczne badania medyczne, ale najlepiej świadczy o tym fakt, że mieszkańcy Krety cieszą się lepszym zdrowiem i dłuższym życiem od mieszkańców kontynentu.

Miłośnicy fotografowania muszą pamiętać, że nie wolno robić zdjęć na lotniskach oraz w miejscach militarnych. Dotyczy to oczywiście także miejsc, w których umieszczony jest znak z przekreślonym aparatem. Nie możemy robić zdjęć również w cerkwiach oraz monasterach. Także na terenie wykopalisk musimy mieć specjalne zezwolenie na fotografowanie ze statywem.

Sklepy na Krecie są pozamykane w niedzielę, za wyjątkiem dużych kurortów wypoczynkowych. We wtorki, czwartki i piątki czynne są od 17:30 do 20:00, w poniedziałki oraz soboty od 8:30 do 13:30.

Istnieją dwie możliwości dotarcia na Kretę. Samolotem możemy dolecieć z Aten w 50 minut. Koszt to około 160 euro. Istnieje także wiele połączeń czarterowych z Polski. Możemy też dopłynąć tutaj promem. Czas podróży to 6 godzin, a koszt to około 25 euro w jedną stronę. Promy kursują kilka razy dziennie z Pireusu oraz z Aten.

Na miejscu możemy bez problemu wynająć samochód. Musimy posiadać międzynarodowe prawo jazdy oraz minimum 21 lat. Na wyspie jest wiele wypożyczalni samochodów, warto przejrzeć dokładnie ofertę i wybrać tą, które oferuje nam pełne ubezpieczenie oraz możliwość holowania, w razie nieoczekiwanych zdarzeń, na przykład awarii.
Więcej informacji możemy poszukać w Greckiej Organizacji Turystycznej, w skrócie EOT. Otrzymamy tutaj wszystkie informacje dotyczące połączeń autobusowych, lotniczych, festiwalach, zwiedzaniu, wystawach i tak dalej. Informacje są w języku greckim, niemieckim oraz angielskim. EOT czynny jest codziennie od 7:30 do 15:00. Możemy też poszukać informacji na oficjalnej stronie Krety lub w  Konsulacie Grecji.

Jadąc na Kretę warto też pamiętać o kilku podstawowych rzeczach. Jeśli mamy ze sobą lekarstwa, należy mieć ze sobą wszystkie etykiety oraz oryginalne pudełka. Możemy się narazić policji i zostać zatrzymani w związku z posiadaniem narkotyków, szczególnie dotyczy to lekarstw zawierających kodeinę. W Grecji jest bardzo restrykcyjne prawo odnośnie posiadania narkotyków. Warto też zaopatrzyć się manierkę lub inne pojemniki na wodę. Będąc na Krecie będziemy musieli ją często wymieniać, pod wpływem upału woda szybko robi się niezdatna do picia. Wzięcie dużej ilości wody w plastikowych butelkach jest bezsensowne. Szybko będziemy musieli ją wylać i wyrzucić butelki. Lepiej mieć manierki i zaopatrywać się w barach lub restauracjach, obsługa jest do tego przyzwyczajona i nie będzie stwarzać nam kłopotów.

Pierwsze ślady człowieka na Krecie szacuje się na 5000 p.n.e. jest to neolit. Właśnie z tego okresu pochodzą najstarsze znaleziska z Knossos oraz Fajstos. Około 2600 – 2000 roku p.n.e. zaczyna się powoli tworzyć kultura minojska. Zaczyna się handel z Egiptem, Azją Mniejszą oraz Mezopotamią. W tym okresie rozwija się również prymitywne pismo hieroglificzne, wprowadzono także miedź i brąz.

Na lata 2000 – 1700 p.n.e. przypada tak zwany okres starszych pałaców. Skąd taka nazwa? Właśnie w tych latach powstały pierwsze pałace w Knossos, Malii, Fajstos oraz w Zakro. Brak obwarowań wokół pałaców świadczy o ogromnej pozycji Minojczyków w ówczesnym świecie. Niestety około 1700 roku p.n.e. wszystkie pałace ulegają zniszczeniu, najprawdopodobniej było to trzęsienie ziemi. Minojczycy nie poddali się w obliczu katastrofy, stworzyli jeszcze lepsze pałace. Na okres młodszych pałaców (1700 – 1450 p.n.e.) przypada największy rozwój kultury minojskiej. Według Homera na Krecie miało być około 90 miast. Rozwija się pismo oraz kultura, inne rejony pozostają pod bardzo dużym wpływem Krety.

Niestety około 1450 roku p.n.e. następuje druga katastrofa. W jej wyniku ulega zniszczeniu pierwsza kultura europejska. Przyczyna katastrofy nie jest jasna, jedni uważają, że był to wybuch wulkanu lub inwazja Mykeńczyków. Faktycznie, po wybuchu, Kretę najechali Achajowie. W 1375 roku p.n.e. pałac w Knossos został odbudowany, jednak kultura minojska straciła na znaczeniu. Pozostała pod bardzo dużym wpływem zdobywców z Grecji. Po pewnym czasie Kreta staje się obszarem w pełni jednolitym z resztą Grecji. Kultura Minojczyków umiera.

W końcu, w 67 roku p.n.e. Kretę najeżdżają Rzymianie. Nowi najeźdźcy przyczyniają się do rozwoju wyspy, budują drogi, akwedukty oraz unowocześniają rolnictwo. Wyspa stała się spichlerzem całego Cesarstwa. W 395 roku n.e. Kreta przechodzi we władanie Cesarstwa Wschodniorzymskiego, powstaje wiele kościołów.

W roku 826 kończy się epoka bizantyjska, Kreta została zajęta przez Arabów. Uciskają oni ludność chrześcijańską i burzą wszystkie kościoły. Wyspa stała się bazą wypadową do wypraw łupieżczych. Powstaje też nowa stolica, Rabd El Chandak, czyli dzisiejszy Iraklion. Panowanie Arabów kończy się w roku 961 kiedy Nikeforos Fokasa przywraca panowanie Bizancjum, sam Nikeforos stał się później cesarzem. Po odbiciu wyspy następuje duży rozwój gospodarczy.

Jest tak aż do zdobycia Bizancjum podczas krucjaty w 1204 roku, Kreta przypadła wtedy hrabiemu de Motferrat, która odkupili od niego Wenecjanie. Nowi władcy upodobniają wyspę do swojej ojczyzny. Pod ich panowaniem następuje duży rozwój gospodarczy, niestety uciskana ludność często walczyła o swoje prawa podczas licznych powstań. Po upadku Konstantynopola w 1453, na Kretę ucieka wielu artystów, którzy przyczyniają się do rozwoju kultury. Kreta zyskała dzięki temu dużą sławę.

Sielanka kończy się wraz z zdobyciem Krety przez Turków w 1669. Rozpoczęły się prześladowania ludności chrześcijańskiej, ogromne obciążenia podatkowe i tak dalej. Ludność reaguje wieloma powstaniami, które są krwawo tłumione. W końcu po uzyskaniu niepodległości przez Grecję, Kreteńczycy żądają przyłączenia do Grecji. Udaje się to dopiero w 1898 roku, ale tylko połowicznie, Kreta ma małą autonomię. W pełni Kreta przyłącza się do Grecji w roku 1914.

W czasie II Wojny Kreta musi znosić ogromne bombardowania niemieckiego lotnictwa, w końcu wpada we władanie faszystów (1941). Wyspa staje się głównym miejscem działaniem greckiego ruchu oporu, co odbija się dużymi represjami dla ludności. Po wojnie Kreta nadal należy do Grecji, a po przyłączeniu jej do NATO stacjonuje tutaj amerykańska VI Flota. W 1971 roku stolica zostaje przeniesiona z Chanii do Iraklionu.

W roku 1975 Grecja staje się republiką. Przyczynia się to do gwałtownego rozwoju turystyki na Krecie, która szybko staje się głównym źródłem utrzymania dla Kreteńczyków.

Kiedy dotrzemy w końcu do Rethimmon (77km od Iraklionu) będziemy mogli zwiedzić malowniczy, wenecki port oraz ruiny fortecy, podobno największej weneckiej fortecy na świecie. Warto także wstąpić do Muzeum Archeologicznego (wtorek-niedziela 8:30-15:00) oraz meczetu Neradzes. Rethimmon przykuwa uwagę wieloma orientalnymi motywami, które stwarzają niesamowity nastrój. Wystarczy przejść się uliczkami starówki, żeby podziwiać wspaniałe minarety oraz drewniane wykusze.

23 km od Rethimmonu znajduje się Georgioupoli. Piękny kurort u ujścia rzeki Armiros. Czeka tu na nas malownicza plaża i błogi spokój.

Jadąc dalej na zachód (59km od Rethimnonu) trafimy do drugiego co do wielkości miasta na Krecie, czyli do Chania. Do roku 1971 była to stolica wyspy. Główną atrakcją miasta jest wspaniały wenecki port. Na jednym końcu nabrzeża, pełnego niesamowitych weneckich kamienic, znajdziemy XVII-wieczny meczet Hasana Paszy, w którym znajduje się biuro informacji turystycznej. Na przeciwnym końcu znajduje się Muzeum Morskie mieszczące się w fortecy Firkas (wtorek-niedziela 10:00-16:00).

W centrum miasta warto odwiedzić Muzeum Bizantyjskie oraz Pobizantyjskie (8:30-17:00, zimą od wtorku do niedzieli w godzinach 8:30-15:00). Muzeum znajduje się w XV-wiecznej cerkwi San Salvatore przy ulicy Theotokopoulou. Kolejne muzeum mieści się w kościele oo. Franciszkanów, jest to Muzeum Archeologiczne (wtorek-niedziela 8:00-10:00, poniedziałek 12:30-19:00 oraz w zimie od 12:30 do 15:00). W Chani warto także zajrzeć do cerkwi Agios Nikolaos. Warta uwagi jest też katedra wzniesiona przez muzułmanina w podzięce Matce Boskiej za uratowanie syna.

W okolicy Chani możemy zobaczyć wsie Mournies oraz Theriso, gdzie znajduje się dom, w którym urodził się premier Wenizelos oraz w drugiej wsi, dom matki Wenizelosa. O wiele bardziej interesujący jest półwysep Akrotiri, to tutaj, w 1897 roku kreteńscy rewolucjoniści zażądali przyłączenia do Grecji. Na półwyspie można również zwiedzić klasztory: Agia Triada, Gouverneto oraz Katholiko. Ten ostatni jest najstarszą świątynią na Krecie.

Po pokonaniu równiny Mesara dotrzemy w końcu do wybrzeża. Pierwszym miastem, na które natrafimy będzie Lendas (72 km od Iraklionu). Znajdują się tutaj wspaniałe plaże oraz wiele zabytków, jak na przykład sanktuarium Asklepiosa, boga sztuki lekarskiej. Możemy również podziwiać fragmenty łaźni, mozaiki itd. W Lendas znajduje się także plaża nudystów.

Kierując się na zachód trafimy drugie co do wielkości wykopaliska minojskie na wyspie, w Festos (16km od Gortin). Niedaleko od Festos, w Agia Triada znajdziemy również atrakcyjne, minojskie ruiny.

Kierując się za kolejnymi pozostałościami z epoki minojskiej trafimy do Matali (70km od Iraklionu). Miasto to zyskało dużą sławę, gdy miejscowe jaskinie upodobali sobie hipisi. Dzisiaj wciąż przyjeżdża tutaj wiele osób, ale nigdy nie będziemy mogli narzekać na tłok. Zanim dojedziemy do Kommos, gdzie znajdują się wykopaliska, warto wstąpić na słynną Czerwoną Plażę.

Jeśli natomiast lubimy tłoczne, pełne życia miejsca, to warto wybrać się do Agia Galini (70km od Iraklionu). Miasto to również leży nad zatoką Mesara i zawsze pełne jest turystów. Zabawa w restauracjach oraz dyskotekach trwa do białego rana.

Zmierzając dalej na zachód Krety dojedziemy do Plakias (112km od Iraklionu). Znajduje się tutaj pięć dużych plaż. Ale nie tylko z tego słynie Plakias, możemy zwiedzić tutaj klasztor Preveli (13km od Plakias) oraz ruiny innego klasztoru, Agios Ioannis. W samym mieście możemy odwiedzić muzeum, w którym możemy zobaczyć autentyczny kawałek krzyża Chrystusa. To właśnie z Plakias byli ewakuowani alianccy żołnierze po przegranej bitwie o Kretę.

Jeszcze dalej na zachód od Plakias znajduje się wenecki zamek Frangokastello. Jest on zbudowany tuż nad wspaniałą plażą. W roku 1828 zostało tutaj zabitych 385 powstańców ze Sfakii.